کلوگری

معرفی پری خانه ی تاریک-مجتبا صولت پور- سایت مرور

 

 

مجتبا صولت پور (سایت مرور)

 

پری خانه‌ی تاریک

زری شاه‌حسینی

نشر فراگاه، چاپ اول: 1389، 1000 نسخه، 100 صفحه، 2000 تومان.

 

شاعر جنوبی، زری شاه‌حسینی هفت سال پس از چاپ کتاب قبلی‌اش («کلو گری»، نشر آینه‌ی جنوب) مجموعه شعر تازه‌ای را به دست انتشار سپرده است. این کتاب که «پری خانه‌ی تاریک» نام دارد، در برگیرنده‌ی بیست شعر است. آن‌ها که «کلو گری» را خوانده‌اند، با دنیای غریب و تصاویرِ غیر-ثابت شعرهای شاه‌حسینی آشنا هستند. شاعر در سروده‌های اخیرش نیز ویژگی‌های بارز شعر‌های کتاب قبلی را حفظ کرده و در فکر بسط اندیشه‌هایش بوده است.
هویتِ کتاب مخدوش نه، اما مبهم است. عنصر ابهام، از اساسی‌ترین ویژگی‌های طرزِ نگاه به دنیا، در سروده‌های شاعر است. روایت‌های سروده شده در «پری خانه...» اغلب تعمداً نیمه‌تمام مانده‌اند و حتا گاهی در میانه رها می‌شوند و رها هم باقی می‌مانند. به‌طور کلی، روایت با وجود نقش پُررنگی که در کتاب دارد، اما شعرها بر پایه‌ی آن پیش نمی‌روند (به‌خصوص با توجه به حجم طولانی هر شعر، که لزوم وجود عنصری محرک را واجب می‌کند.) البته برخورد با این وجه، آگاهانه و عموماً غیر-خطی‌ست، که باعث شده شاهدِ تجربه‌های قابل توجهی در دنیای متن باشیم. شاه‌حسینی اما رابطه‌ی نزدیک‌تری با تصویرسازی دارد، و گرچه تصویر‌ در شعرهای او، به معنای واقعی گریزپا و غیر-ثابت‌اند، اما نقش مهم‌تری را بر دوش می‌کشند. در واقع، مهم‌ترین محرک‌های شعر شاه‌حسینی، تصویر و زبان است، و جالب است که ترکیب این دو، منجر به خلق روایت نمی‌گردد و شاعر اغلب شعرهایش را در سرگردانی خلق می‌کند و در سرگردانی هم به اتمام می‌رساند.
درکِ زبانی شاعر، اغلب به تولید سطرهایی کامل منجر شده است، که این کتاب را در بعدِ زبان، به تشخص می‌رساند. به‌خصوص شاعر در مواردی، هوش‌مندی‌های جذابی را به‌کار گرفته است. مثلاً در برخی از شعرها، گاهی اضافه کردن وزن و یا تغییر ناگهانیِ آن در پایان‌بندیِ شعرها، بسیار خوب از آب درآمده. «فرعون نبودم که همراهم / همراهم دفن شود / دَر الان باز می‌شود / امواج را به خواب‌های آگاهت می‌فرستم / بیا همین‌جوری تا ابد با هم / در قبر مشترک تا ابد با هم!» (پایان‌بندیِ شعر «سردخانه‌ی پُر از بستنی و اجساد» ص 99- 100) ضمن این‌که استفاده‌ی شاه‌حسینی از فرهنگ بومیِ زادگاه‌اش، بوشهر کاملاً به اختصار و در جای درستِ خود انجام گرفته است. برخورد شاعر با زبان، گرچه می‌تواند مایه‌ی فاصله گرفتن برخی از خوانندگان با کتاب شود، اما مسلماً می‌تواند دسته‌ی دیگری از خوانندگان را –که احتمالاً شاعر مخاطب خاصِ شعرش را همان‌ها می‌داند – به شعر نزدیک و علاقه‌مند کند. ارتباط گرفتن با سروده‌های «پری خانه‌ی تاریک» همیشه امکان‌پذیر نیست اما این ارتباطی‌ست که ارزش دارد برای به‌دست آوردن‌اش تلاش کرد، در تقابل با ساده‌نویسی‌های تقلیدمآبانه در شعر دهه‌ی هشتاد، ناگهان سروده‌های خاص‌پسندانه‌ی شاعران جنوب، اهمیت تازه‌ای پیدا می‌کند، آن‌هم زمانی که پایتخت‌نشنانِ محفل‌گرا، سر در کوزه به دنبال بحر می‌گردند.
شاعر در فرار از دستِ تصاویرِ متعارف، به فرم‌گرایی – هر چند اندک – روی می‌آورد که اتفاقاً در همان موارد مختصر، از به‌ترین شاعرانگی‌های شاه‌حسینی در این کتاب هستند. «خوشحالم / حال دوست‌داشتنت را / حالی‌به‌حالی شده‌ام / «ک» که از لبت پریده بود / هم «هـ» بود هم «ه» هم «ح» / بسم‌الله و بالله» البته ردگیری چنین اندیشه‌ای در شعر، همواره با مجموعه‌ای از محدودیت‌ها هم روبه‌رو بوده است، همین‌طور که این کتاب هم تنها پس از حذف حجم قابل‌توجهی از سروده‌های شاعرش، اجازه‌ی نشر پیدا کرده است. پیچش واژه‌هایِ تنِانگی که با تصاویری – در عرف- متناقض و غلط‌انداز (!) همراهی شده‌اند، در مجموع تحمیل‌گرِ محدودیت‌هایی برای جهان اندیشه‌شده‌ی شاه‌حسینی بوده است.
اما در برخورد با شعری چنین متفاوت در تصاویر و زبان، انتظار وجودِ تفاوت در سایر بعدها هم می‌رفت. مثلاً چینش واژه‌ها زیادی یک‌نواخت و برای چنین شعری زیادی یک‌دست است. چنین یک‌دست بودنی، توانسته برخی از شعرهای بلند را دارای جزئیات اضافی و خرده‌روایت‌های بی‌هوده کند. هم‌چنین می‌شد دیدگاه فرم‌گرایانه را در شعرها تقویت کرد. شاعر تاکید‌های فرمال را به سرعت رها کرده و به خطِ سیر دیگری پرداخته است. اما «پری خانه‌ی تاریک» نشان‌دهنده‌ی دنیایی سرگردان از واژه‌هایی هدایت‌شده است، که همین تناقض، بُعدِ زیبایی‌شناختی جذابی به اثر بخشیده است.

 

+   زری شاه حسینی ; ٦:۳۸ ‎ب.ظ ; ٧ مهر ۱۳٩٠
    پيام هاي ديگران ()  
 

design by macromediax ; Powered by PersianBlog.ir